พุทธจิตวิทยานวัตกรรมเพื่อยกระดับใจของกลุ่มคนวัยทำงานในชุมชน (อสม.)

Abstract

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์และประเมินภาวะวิกฤติด้านจิตใจ ของผู้คนในสังคมของกลุ่มคนทำงานในชุมชน 2) เพื่อพัฒนาชุดฝึกอบรมพุทธจิตวิทยานวัตกรรมเพื่อ ยกระดับใจของกลุ่มคนวัยทำงานในชุมชน 3) เพื่อพัฒนาเครือข่ายพุทธจิตวิทยานวัตกรรมเพื่อ ยกระดับใจ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Method) โดยใช้วิธีวิจัยเชิงปริมาณ และวิธีวิจัยเชิงคุณภาพขยายเชิงปริมาณ การเลือกกลุ่มเป้าหมายในวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 จำนวน 400 คน วัตถุประสงค์ข้อที่ 2 จำนวน 60 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย แบบวัดพุทธจิตวิทยานวัตกรรมเพื่อ ยกระดับใจของกลุ่มคนวัยทำงานในชุมชน (อสม.) แบ่งออกเป็น 4 ตอน ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไป ตอนที่ 2 แบบประเมินพลังใจ จำนวน 3 ข้อ ตอนที่ 3 แบบประเมินความเข้มแข็งทางใจ จำนวน 20 ข้อ วัด ระดับความคิดเห็น ความรู้สึก การแสดงออกพฤติกรรมที่เป็นจริงของกลุ่มคนวัยทำงานในชุมชน (อส ม.) มี 4 ระดับตั้งแต่ จริงมาก ค่อนข้างจริง จริงบางอย่าง ไม่จริง ตอนที่ 4 แบบประเมินความงอกงาม ทางจิตวิญญาณเชิงพุทธของกลุ่มคนวัยทำงานในชุมชน (อสม.) จำนวน 30 ข้อ การวิเคราะห์ข้อมูล ด้วยค่าเฉลี่ย วิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันเปรียบเทียบค่าเฉลี่ย 2 กลุ่ม วิเคราะห์ความแปรปรวน ทางเดียว และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ๑) ทำการประเมินภาวะวิกฤติด้านจิตใจของผู้คนในสังคมของกลุ่มคนทำงานในชุมชน พบคะแนนพลังใจ ภาพรวมทั้งฉบับมีค่าเฉลี่ยที่ ๘.๒๖ (SD.= ๑.๘๒) ความเข้มแข็งทางใจ ภาพรวมทั้ง ฉบับ มีค่าเท่ากับ ๓.๒๘ (SD.=๐.๔๓) ความงอกงามทางจิตวิญญาณเชิงพุทธ ส่วนมากในระดับสูง โดย ภาพรวมทั้งฉบับ มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ ๔.๑๐ (SD.=๐.๕๑) ๒) ผู้วิจัยสร้างชุดฝึกอบรมพุทธจิตวิทยานวัตกรรมเพื่อยกระดับใจของกลุ่มคนวัยทำงาน ในชุมชน (อสม.) ประกอบด้วยหลักสติ เมตตาภาวนา โยนิโสมนสิการ และแนวคิด Transpersonal Psychology กิจกรรมการเรียนรู้ของชุดฝึกอบรม ใช้แนวคิดการเรียนรู้จาก ประสบการณ์เป็นกระบวนการเรียนรู้ ประกอบด้วย ๔ ขั้นตอน ดังนี้ (๑) การรับรู้ปัญหา (๒) การ สะท้อนความคิด (๓) การสร้างความรู้ใหม่ และ (๔) การลงมือปฏิบัติและการประยุกต์ใช้ เพื่อให้เกิด กระบวนการเรียนรู้ที่ครบถ้วนผู้เรียนจะต้องปฏิบัติกิจกรรมในแต่ละขั้นตอนจนครบทั้ง ๑๐ กิจกรรม ประกอบด้วย กิจกรรมที่ ๑ สานสัมพันธ์ “ฉัน” กัลยาณมิตร กิจกรรมที่ ๒ “รู้จักตัวเรา-เข้าใจผู้อื่น”กิจกรรมที่ ๓ “รู้จักโลกภายใน-ภายนอก” กิจกรรมที่ ๔ เข้าใจผู้อื่น กิจกรรมที่ ๕ “สำรวจ RQ” กิจกรรมที่ ๖ “ผังความเชื่อมโยง” กิจกรรมที่ ๗ Wise Reflection กิจกรรมที่ ๘ “เรื่องเล่าเร้าพลัง” กิจกรรมที่ ๙ “I plan” กิจกรรมที่ ๑๐ “I do” ๓) พบว่า (๑) หลังการทดลอง อสม.กลุ่มทดลอง มีค่าเฉลี่ยพลังใจสูงกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .๐๕ (๒) เมื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนความเข้มแข็งทางใจก่อนการ ทดลอง หลังการทดลองทันที และในระยะติดตามผล ระหว่างกลุ่มทดลอง พบว่า ผลที่ได้ปรากฏว่ามี นัยสำคัญทางสถิติ (F = ๖๓.๗๔๔, Sig. = .๐๐๑) แสดงว่าในแต่ละช่วงเวลา มีคะแนนเฉลี่ยความ เข้มแข็งทางใจแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .๐๕) (๓) เมื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนน ความงอกงามทางจิตวิญญาณเชิงพุทธก่อนการทดลอง หลังการทดลอง และในระยะติดตามผล ของ กลุ่มทดลอง พบว่า ผลที่ได้ปรากฏว่ามีนัยสำคัญทางสถิติ (F = ๑๗๓.๘๕๒, Sig. = .๐๐๐) แสดงว่าใน แต่ละช่วงเวลา มีคะแนนเฉลี่ยความงอกงามทางจิตวิญญาณเชิงพุทธแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทาง สถิติ (p < .๐๕) ๔) องค์ความรู้จากผลของชุดฝึกอบรมพุทธจิตวิทยานวัตกรรมเพื่อยกระดับใจของกลุ่ม คนวัยทำงานในชุมชน (อสม.) ทำให้ อสม. เกิดการเปลี่ยนแปลงการพัฒนาระดับใจ ๕ ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นที่ ๑ รู้จักตนเอง Self-Efficacy ขั้นที่ ๒ เฝ้าสำรวจตนเอง Self-Awareness ขั้นที่ ๓ ตรวจสอบ ตนเอง ค้นหาสภาวะ Self-Examination ขั้นที่ ๔ พร้อมเปลี่ยนแปลง Self-Correction ขั้นที่ ๕ เห็น ตนเองชัด Self-Development