การพัฒนาหลักเกณฑ์ทางจริยศาสตร์บนฐานคิดทางพระพุทธศาสนาเพื่อการพัฒนาที่ ยั่งยืน

Abstract

การวิจัยเรื่อง “การพัฒนาหลักเกณฑ์ทางจริยศาสตร์บนฐานคิดทางพระพุทธศาสนาเพื่อ การพัฒนาที่ยั่งยืน” มีมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ประกอบและคุณค่าจริยศาสตร์บนฐานคิดทาง พระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาหลักเกณฑ์ทางจริยศาสตร์บนฐานคิดทางพระพุทธศาสนาเพื่อส่งเสริมการ พัฒนาที่ยั่งยืน และเพื่อขับเคลื่อนความสัมพันธ์หลักเกณฑ์ทางจริยศาสตร์บนฐานคิดทาง พระพุทธศาสนาที่ส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพและสัมภาษณ์ความ คิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญในศาสนาที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า องค์ประกอบจริยศาสตร์ประกอบด้วย ๑) องค์ประกอบจริย ศาสตร์ ประกอบด้วย ก. องค์ประกอบหลัก ประกอบด้วยการกระทำที่ดี (กุศล) และไม่ดี (อกุศล) ๒) องค์ประกอบทางสังคมและการเมือง คือความเสมอภาค สิทธิ และเสรีภาพ ๓) องค์ประกอบทาง เศรษฐกิจ คือ การดำรงชีวิตแบบเรียบง่ายและพึ่งพาปัจจัยภายนอกให้น้อยที่สุด เน้น "ชีวิตที่มี ศีลธรรม" มากกว่า "ชีวิตที่ดี" ซึ่งเน้นความสุขสบายทางวัตถุ ๔) องค์ประกอบทางการศึกษา คือ การศึกษาในพุทธศาสนามุ่งเน้นการพัฒนาปัญญาและคุณธรรมของแต่ละบุคคล ส่วนคุณค่าจริย ศาสตร์ ประกอบด้วย ๑) คุณค่าด้านความจำเป็น คือคุณค่าที่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต ๒) คุณค่าด้านหน้าที่ คือ คุณค่านี้เกี่ยวข้องกับบทบาทและหน้าที่ในสังคม หลักเกณฑ์ทางจริยศาสตร์บนฐานคิดทางพระพุทธศาสนาเพื่อส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืน ประกอบด้วย ๑) เกณฑ์แบบสัมพัทธ์ เป็นการการตัดสินแบบปัจเจกบุคคลว่า ความดีขึ้นอยู่กับสถานะ ของปัจเจกบุคคลที่เกี่ยวข้องในการกระทำ และการตัดสินแบบสังคมที่เสนอว่า สังคมเป็นผู้กำหนดว่า อะไรดีไม่ดี ๒) เกณฑ์แบบสัมบูรณ์ เกี่ยวข้องกับหลักกรรมนิยามอันเป็นกฎแห่งกรรมที่ว่าการกระทำ ใดนำไปสู่ผลแบบนั้น และจิตนิยามที่กล่าวถึงกฎธรรมชาติเกี่ยวกับการทำงานของจิต เกณฑ์จริย ศาสตร์จึงพิจารณาว่าความดีในพุทธศาสนามีทั้งมิติสัมพัทธ์และสัมบูรณ์ เป็นการระบุถึงการที่ปัจเจก บุคคลกับสังคมมีบทบาทในการกำหนดความดี แต่ต้องไม่ขัดกับกฎธรรมชาติหรือเป้าหมายสูงสุดคือ การพ้นทุกข์ การขับเคลื่อนความสัมพันธ์หลักเกณฑ์ทางจริยศาสตร์บนฐานคิดทางพระพุทธศาสนาที่ ส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืน พบว่า ๑) ความสัมพันธ์ของจริยศาสตร์บนฐานคิดทางพระพุทธศาสนากับ การส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนทางกายภาพและจิตใจ ที่พิจารณาผ่านการเปลี่ยนแปลงค่านิยม และข ความขัดแย้งระหว่างความดีและความถูกต้อง ความขัดแย้งระหว่างความดีส่วนบุคคลและความดีใน ระดับสังคม ซึ่งต้องพัฒนาที่ยั่งยืนต้องคำนึงถึงทั้งความดีส่วนบุคคลและความดีในระดับสังคม รวมถึง ความขัดแย้งระหว่างความดีกับหน้าที่ และ ๒) ความสัมพันธ์ของจริยศาสตร์กับการส่งเสริมการพัฒนา ที่ยั่งยืนทางด้านความรู้ อันเป็นบทบาทของศาสนาและหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาในการพัฒนาที่ ยั่งยืน ควรมีการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และการศึกษาด้วยการให้วัดและศาสนาสามารถมีส่วน ร่วมในการสนับสนุนการศึกษาและการพัฒนาสังคมได้