การจัดการภูมินิเวศพื้นที่ชุมชนบริเวณมรดกโลกห้วยขาแข้ง

Abstract

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) ศึกษาสภาพภูมินิเวศพื้นที่ชุมชนบริเวณมรดกโลกห้วย ขาแข้ง ๒) ศึกษาการจัดการผังภูมินิเวศพื้นที่ชุมชนบริเวณมรดกโลกห้วยขาแข้ง และ ๓) เสนอรูปแบบการ จัดการผังภูมินิเวศพื้นที่ชุมชนบริเวณมรดกโลกห้วยขาแข้งที่เหมาะสม ใช้การวิจัยแบบการวิจัยเชิง ปฏิบัติการ แบ่งตามวัตถุประสงค์ของการวิจัย ๓ ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ ๑ มุ่งเน้นใช้การวิจัยเชิงเอกสาร เชิงคุณภาพ และเชิงปริมาณ ขั้นตอนที่ ๒ มุ่งเน้นใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ ขั้นตอนที่ ๓ ใช้วิธีการ วิจัยแบบผสมผสานวิธี ในการศึกษาเป็นข้อมูล กับประชากรกลุ่มตัวอย่าง ใน ๒ พื้นที่ ได้แก่ บ้านคลอง ชะนีบน หมู่ ๓ ต าบลป่าอ้อ และ บ้านทรัพย์สมบูรณ์ หมู่ ๑๒ ต าบลระบ า อ าเภอลานสัก รวมถึง ผู้ทรงคุณวุฒิที่มีบทบาทส าคัญในการอนุรักษ์พื้นที่ป่าและชุมชน มาใช้ในการด าเนินการศึกษาวิจัย ผลการวิจัย ๑) ภูมินิเวศของพื้นที่มรดกโลกห้วยขาแข้งมีความหลากหลายและซับซ้อน โดยชุมชนมี บทบาทส าคัญในการรักษาสมดุลของทรัพยากรธรรมชาติผ่านการใช้ทรัพยากรอย่างมีความรับผิดชอบ และมีการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน การจัดการทรัพยากรน้ า ป่าไม้ และพื้นที่เกษตรกรรมเป็นปัจจัยส าคัญที่ ท าให้ชุมชนสามารถอยู่ร่วมกับระบบนิเวศในพื้นที่ได้อย่างสมดุลและยั่งยืน ๒) การจัดการผังภูมินิเวศในพื้นที่ชุมชนห้วยขาแข้งเกิดเป็นผลส าเร็จก็มาจากการมีส่วน ร่วมของหลายฝ่าย โดยเน้นการวางแผนอย่างเป็นระบบและการมีส่วนร่วมของชุมชน การจัดการใน ลักษณะนี้ไม่เพียงแต่ส่งผลให้เกิดการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังเป็นแบบอย่าง ที่ดีในการสร้างสมดุลระหว่างการพัฒนาและการอนุรักษ์ ชุมชนมีบทบาทส าคัญในการตัดสินใจและ ด าเนินการร่วมกับหน่วยงานรัฐและองค์กรเอกชน ผลการวิจัยนี้สะท้อนถึงความส าคัญของการมีส่วน ร่วมอย่างแท้จริงในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและภูมินิเวศที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืน และ ๓) รูปแบบการจัดผังภูมินิเวศที่มีความยั่งยืน โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในกระบวนการ วางแผนและปฏิบัติ รูปแบบนี้ให้ความส าคัญกับการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติที่เสื่อมโทรม การอนุรักษ์ข พื้นที่ส าคัญต่อระบบนิเวศ และการส่งเสริมกิจกรรมที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและภูมิปัญญาท้องถิ่น รูปแบบการจัดการนี้สอดคล้องกับงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและช่วยสร้างแนวทางที่ยั่งยืนในการจัดการ ทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่มรดกโลกห้วยขาแข้ง นอกจากนี้ การด าเนินการดังกล่าวยังส่งผลให้เกิด ความยั่งยืนทั้งในด้านสิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิตของชุมชน